Co zrobić, kiedy spotkasz niedźwiedzia?

Jeżeli spotkasz niedźwiedzia, nie zbliżaj się, nie biegnij i nie wykonuj gwałtownych ruchów. Zachowaj możliwie duży dystans, wycofaj się cicho i powoli, pozostawiając zwierzęciu drogę odejścia. Bezpieczeństwo na górskich szlakach jest najważniejsze, o podstawowych zasadach pamiętać należy zawsze.

Prezentujemy ogólne zasady na wypadek spotkania z niedźwiedziem brunatnym na terenach jego występowania w Polsce, zwłaszcza w Karpatach. Opierają się na zaleceniach Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Tatrzańskiego Parku Narodowego i Bieszczadzkiego Parku Narodowego.

Żadna krótka instrukcja nie pozwala przewidzieć zachowania dzikiego zwierzęcia ani nie gwarantuje bezpieczeństwa. Konieczna jest uważność, zdrowy rozsądek i stosowanie się do bieżących komunikatów bądź ostrzeżeń służb zarządzających danym terenem.

Jak zmniejszyć ryzyko spotkania

Najważniejsze jest niedopuszczenie do zaskoczenia niedźwiedzia z bliskiej odległości.

W terenie:

• poruszaj się po wyznaczonych drogach i szlakach,
• nie podążaj za świeżymi tropami, odchodami ani śladami żerowania,
• omijaj gęstwiny, nie musisz przez nie przechodzić,
• obserwuj teren i nasłuchuj,
• nie wychodź poza zasady obowiązujące w parku, rezerwacie lub nadleśnictwie;
• nie wędruj bezgłośnie w miejscu o ograniczonej widoczności. Zwykła rozmowa pozwala wcześniej zaznaczyć obecność człowieka, unikając zaskoczenia zwierzęcia,
• nie zostawiaj resztek jedzenia ani opakowań i nigdy nie dokarmiaj dzikich zwierząt,
• jeżeli obecność psa jest dozwolona, prowadź go na smyczy.

Przed wyjściem sprawdź komunikaty parku, nadleśnictwa lub gminy. Zamknięcie szlaku albo ostrzeżenie terenowe ma pierwszeństwo przed ogólnymi poradami i zasadami.

Widzisz niedźwiedzia z daleka lub z bliska

Zatrzymaj się i nie podchodź bliżej. Nie próbuj robić zdjęcia ani sprawdzać, jak blisko można podejść. Jeżeli zwierzę Cię nie zauważyło albo nie zwraca na ciebie uwagi, spokojnie odejdź drogą, którą przyszedłeś, albo wybierz bezpieczne obejście. Nie krzycz, nie machaj rękami i nie rzucaj w jego stronę jedzenia ani przedmiotów. Zostaw niedźwiedziowi przestrzeń i możliwość odejścia.

Niedźwiedź jest blisko albo zwraca na ciebie uwagę? Zachowaj spokój. Nie biegnij. Mów spokojnym, niskim głosem i wykonuj powolne ruchy. Wycofuj się cicho, nie odwracając gwałtownie plecami do zwierzęcia. Nie wpatruj się mu prosto w oczy.

Jeżeli jesteś z małym dzieckiem, nie pozwól mu biec ani krzyczeć. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie zaleca podnieść je powoli, bez gwałtownych ruchów. Jeżeli widzisz młode, przyjmij, że samica znajduje się w pobliżu. Nie podchodź do młodego i nie wchodź pomiędzy nie a matkę. Spokojnie zwiększ dystans.

Nie wspinaj się na drzewo. Nie stosuj też popularnych porad odnoszących się do innych gatunków niedźwiedzi i innych części świata.

Jeśli dojdzie do bezpośredniego ataku

Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska zaleca, aby przy bezpośrednim ataku spróbować odwrócić uwagę zwierzęcia, kładąc przed sobą większy przedmiot, na przykład plecak lub kurtkę. Jeżeli to nie pomoże albo dojdzie do fizycznego kontaktu:

• połóż się na brzuchu lub przyjmij pozycję embrionalną;
• osłoń rękami głowę i szyję;
• jeżeli leżysz na brzuchu, spleć dłonie na karku;
• pozostań nieruchomo, dopóki niedźwiedź definitywnie się nie oddali.

To zalecenia na sytuację bezpośredniego zagrożenia. Nie należy przyjmować pozycji leżącej tylko dlatego, że niedźwiedź został zauważony z daleka albo tylko przypatruje Ci się z odległości.

Gdy możesz już bezpiecznie wykonać połączenie, w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia zadzwoń pod numer alarmowy 112.

Niedźwiedź przy domu, parkingu lub na szlaku

Nie podchodź i nie próbuj samodzielnie odpędzać zwierzęcia. Nie dopuszczaj do niego ludzi ani zwierząt domowych. W parku narodowym powiadom służby parku. Bieszczadzki Park Narodowy prosi o zgłaszanie niedźwiedzi zauważonych w pobliżu szlaku, parkingu lub wiaty. Poza parkiem postępuj zgodnie z lokalnymi komunikatami i procedurą gminy albo zarządcy terenu.

Jeżeli sytuacja jest nagła i stwarza bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, zadzwoń pod 112. Najbezpieczniejsze spotkanie kończy się zwiększeniem dystansu: człowiek odchodzi, a niedźwiedź nie otrzymuje jedzenia i nie uczy się szukać kontaktu z ludźmi.

Źródła:

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska: postępowanie przy spotkaniu z dużym drapieżnikiem
• Tatrzański Park Narodowy: Co robić, gdy spotkasz niedźwiedzia?
• Bieszczadzki Park Narodowy: Spotkania z niedźwiedziem

Źródła zweryfikowano 23 lipca 2026 r.